Έμπολα: Γιατί το νέο ξέσπασμα είναι πιο ανησυχητικό – Το είδος του ιού που είχε καιρό να εμφανιστεί
Το νέο ξέσπασμα του ιού Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό έχει χαρακτηριστεί ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης διεθνούς ενδιαφέροντος από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ).
Το πρόσφατο αυτό ξέσπασμα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό και πιο δύσκολα διαχειρίσιμο, καθώς αφορά ένα σπάνιο στέλεχος του ιού για το οποίο δεν υπάρχει εμβόλιο, ενώ έχουν εντοπιστεί κρούσματα σε μια περιοχή που έχει πληγεί από συγκρούσεις.
Ο ΠΟΥ δήλωσε στο BBC ότι το ξέσπασμα μπορεί να εξαπλώνεται ταχύτερα από ό,τι αρχικά πιστεύαμε.
Τι είναι ο Έμπολα και τι συμπτώματα έχει;
Ο Έμπολα είναι μια σπάνια αλλά θανατηφόρα ασθένεια που προκαλείται από έναν ιό.
Οι ιοί Έμπολα συνήθως μολύνουν ζώα, συνήθως νυχτερίδες που τρέφονται με φρούτα, αλλά μπορεί να υπάρξουν και ξεσπάσματα μεταξύ ανθρώπων όταν τρώνε ή βρίσκονται σε επαφή με μολυσμένα ζώα.
Χρειάζονται από δύο έως 21 ημέρες για να εμφανιστούν τα συμπτώματα. Εμφανίζονται ξαφνικά και ξεκινούν όπως η γρίπη, με πυρετό, πονοκέφαλο και κόπωση.
Καθώς όμως η ασθένεια εξελίσσεται, αναπτύσσονται συμπτώματα όπως έμετος και διάρροια και ο ιός μπορεί να οδηγήσει σε οργανική ανεπάρκεια. Μερικοί από τους ασθενείς εμφανίζουν μάλιστα εσωτερική και εξωτερική αιμορραγία.
Ο ιός μεταδίδεται από το ένα άτομο στο άλλο μέσω επαφής με μολυσμένα σωματικά υγρά όπως το αίμα ή ο εμετός.
Γιατί είναι διαφορετικό αυτό το ξέσπασμα;
Η πρόσφατη επιδημία προκαλείται από το σπάνιο είδος Έμπολα Bundibugyo, το οποίο είχε να εμφανιστεί εδώ και πάνω από μια δεκαετία.
Το Bundibugyo έχει προκαλέσει μόνο δύο επιδημίες στο παρελθόν, κατά τις οποίες σκότωσε περίπου το ένα τρίτο των ατόμων που είχαν μολυνθεί.
Τονίζεται μάλιστα ότι οι αρχικές εξετάσεις αίματος για τον Έμπολα στις πληγείσες περιοχές ήταν αρνητικές, καθώς ήταν σχεδιασμένες για να εντοπίσουν το πιο κοινό είδος της νόσου.
Δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο για το Bundibugyo, αν και βρίσκονται σε εξέλιξη πειραματικές δοκιμές. Είναι πάντως πιθανό το εμβόλιο για ένα άλλο είδος Έμπολα, που ονομάζεται Ζαΐρ, να προσφέρει κάποια προστασία.
Επιπλέον, δεν υπάρχουν φάρμακα που να στοχεύουν το στέλεχος Bundibugyo, γεγονός που καθιστά πιο δύσκολη τη θεραπεία του.
Μια ακόμη επιπλοκή είναι ότι η επιδημία λαμβάνει χώρα σε μια ζώνη συγκρούσεων, όπου εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και, γενικώς, υπάρχει μεγάλη κινητικότητα του πληθυσμού.
Παρ’ όλα αυτά, η κήρυξη από τον ΠΟΥ κατάστασης έκτακτης ανάγκης δεν σημαίνει ότι βρισκόμαστε στα αρχικά στάδια μιας πανδημίας τύπου Covid. Ο κίνδυνος που του Έμπολα εκτός της ανατολικής Αφρικής είναι ελάχιστος.
Πώς ξεκίνησε η νέα επιδημία στο Κονγκό;
Το πρώτο γνωστό κρούσμα ήταν μια νοσοκόμα που ανέπτυξε συμπτώματα στις 24 Απριλίου, πράγμα που σημαίνει ότι ο ιός εξαπλωνόταν απαρατήρητος για εβδομάδες.
Πέθανε στην Μπούνια, την πρωτεύουσα της επαρχίας Ιτούρι στο ανατολικό Κονγκό, σύμφωνα με τον υπουργό Υγείας της αφρικανικής χώρας, Σάμιουελ Ρότζερ Κάμπα.
Η σορός της νοσοκόμας επαναπατρίστηκε στο Μονγκουάλου, μία από τις δύο πόλεις εξόρυξης χρυσού όπου έχουν αναφερθεί τα περισσότερα κρούσματα.
Ο Κάμπα είπε ότι ένας από τους λόγους που ο ιός εξαπλώθηκε τόσο γρήγορα ήταν ο αριθμός των ανθρώπων που εκτέθηκαν στη σορό της γυναίκας, κατά τη διάρκεια της τελετής για την κηδεία της.
Τα Αφρικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων δήλωσαν στην Παγκόσμια Υπηρεσία του BBC ότι οι κηδείες αποτελούν ιδιαίτερη πηγή ανησυχίας, καθώς είχαν συμβάλει στην εξάπλωση της νόσου και σε προηγούμενες επιδημίες.
Η διευθύντρια Δρ. Ζαν Κασέγια δήλωσε ότι οι εκστρατείες ενημέρωσης για τη δημόσια υγεία «παρείχαν πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο χειρισμού των κηδειών» και τη σημασία της βασικής υγιεινής και αποχέτευσης, καθώς και μέτρα προστασίας για τους εργαζόμενους στον τομέα της Υγείας.
Ο υπουργός Υγείας δήλωσε ότι υπήρξαν καθυστερήσεις στην αναφορά των κρουσμάτων Έμπολα επειδή οι μολυσμένες κοινότητες πιστεύουν ότι η ασθένεια είναι «μαγεία» ή «μυστικιστική ασθένεια», με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να αναζητούν θεραπεία από κέντρα προσευχής και «μάγους» αντί για νοσοκομεία.
Πόσα κρούσματα έχουν καταγραφεί και πού;
Ο επικεφαλής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, δήλωσε «βαθιά ανήσυχος για την κλίμακα και την ταχύτητα της επιδημίας».
Μέχρι τις 19 Μαΐου, αξιωματούχοι δήλωσαν ότι υπήρχαν περισσότερα από 513 ύποπτα κρούσματα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, όπου τουλάχιστον 131 άνθρωποι έχουν πεθάνει. Ένα ακόμη άτομο πέθανε στην Καμπάλα, την πρωτεύουσα της γειτονικής Ουγκάντα.
Ωστόσο, η μοντελοποίηση από το Κέντρο Ανάλυσης Παγκόσμιων Λοιμωδών Νοσημάτων MRC με έδρα το Λονδίνο, που δημοσιεύθηκε στις 18 Μαΐου, υποδηλώνει ότι υπήρξε «σημαντική» υποανίχνευση και ότι είναι πιθανό να υπάρχουν περισσότερα από 1.000 ενεργά κρούσματα.
Σημειώνεται επίσης ότι ο Αμερικανός γιατρός Πίτερ Στάφορντ βρέθηκε θετικός στον ιό αφού περιέθαλψε ασθενείς στο Νοσοκομείο Νιανκούντε στην Μπούνια, όπου εργάζεται από το 2023.
Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ δήλωσαν ότι μεταφέρθηκε στη Γερμανία για θεραπεία καθώς και ότι εργάζονται για την απομάκρυνση τουλάχιστον έξι άλλων Αμερικανών που έχουν επίσης εκτεθεί στην ασθένεια.
Παράλληλα, ένα κρούσμα έχει επιβεβαιωθεί και στη μεγαλύτερη πόλη της ανατολικής ΛΔ Κονγκό, την Γκόμα. Έχει πληθυσμό περίπου 850.000 κατοίκων και ελέγχεται από αντάρτες της ομάδας AFC-M23.
Η ασθενής ταξίδεψε στην πόλη μετά τον θάνατο του συζύγου της από Έμπολα στην Μπούνια, δήλωσε στο γαλλικό πρακτορείο ειδήσεων AFP ο Ζαν-Ζακ Μουγιέμπε, διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Βιοϊατρικής Έρευνας του Κονγκό (INRB).
Στο μεταξύ, ένα ακόμη άτομο εξακολουθεί να νοσηλεύεται στην Ουγκάντα. Τα δύο κρούσματα που εντοπίστηκαν εκεί είναι δύο Κονγκολέζοι υπήκοοι που είχαν ταξιδέψει πρόσφατα στη χώρα.
Ποια μέτρα λαμβάνει το Κονγκό;
Η κυβέρνηση της χώρας έχει στείλει υγειονομικές ομάδες στην Μπούνια με προστατευτικό εξοπλισμό.
Ο ΠΟΥ και οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα βρίσκονται επίσης στις πληγείσες περιοχές, όπου δημιουργούν κέντρα θεραπείας και εργάζονται πάνω σε ένα σχέδιο αντιμετώπισης.
Έχει μάλιστα καθιερωθεί μια δωρεάν γραμμή, το 151, για την αναφορά συμπτωμάτων.
Οι κάτοικοι έχουν κληθεί να λάβουν μέτρα όπως:
- να καλούν αμέσως όταν εμφανίζονται συμπτώματα
- να αποφεύγουν την επαφή με τα σώματα ανθρώπων που πέθαναν με συμπτώματα ή με νεκρά ζώα
- να μην τρώνε ωμό κρέας, καθώς το μη καλά μαγειρεμένο φαγητό μπορεί να μεταδώσει τον ιό
- να εφαρμόζουν τους κανόνες τήρησης αποστάσεων
Πώς αντέδρασαν οι αντάρτες;
Η ομάδα AFC-M23 λέει ότι δημιουργεί μια ομάδα αντιμετώπισης του Έμπολα για να αποτρέψει την εξάπλωση της νόσου στις περιοχές που ελέγχει.
Στις 17 Μαΐου, εκπρόσωπος των ανταρτών δήλωσε ότι η ομάδα είχε «ενεργοποιήσει άμεσα» μηχανισμούς αντίδρασης σε συνεργασία με τις υγειονομικές υπηρεσίες και τις τοπικές ιατρικές υποδομές.
Ωστόσο, ούτε η κυβέρνηση ούτε οι αντάρτες έχουν ξεκαθαρίσει εάν είναι έτοιμοι να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση της επιδημίας.
Το κρούσμα στην Γκόμα, πάντως, επιβεβαιώθηκε από έναν κρατικό φορέα, το INRB.
Τι κάνουν οι γειτονικές χώρες;
Το CDC της Αφρικής προειδοποίησε για τον υψηλό κίνδυνο που υπάρχει για τις χώρες που συνορεύουν με το Κονγκό, συγκεκριμένα την Ουγκάντα, τη Ρουάντα και το Νότιο Σουδάν.
Αρκετές αφρικανικές χώρες αυστηροποιούν τους ελέγχους στα σύνορα και ενισχύουν τις εγκαταστάσεις υγείας.
Η Ρουάντα έχει κλείσει τα σύνορά της με τη ΛΔ Κονγκό.
Η Ουγκάντα έχει καλέσει τους πολίτες να αποφεύγουν τους εναγκαλισμούς και τις χειραψίες.
Ο Πρόεδρος Γιουέρι Μουσεβένι ανέβαλε επίσης το προσκύνημα της Ημέρας των Μαρτύρων, μια ετήσια χριστιανική εορτή που πραγματοποιείται στις 3 Ιουνίου, η οποία συνήθως προσελκύει χιλιάδες Κονγκολέζους.
Ταξιδιωτική οδηγία από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Στο πλαίσιο αυτό, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξέδωσε σήμερα νέες ταξιδιωτικές οδηγίες, προτρέποντας «σθεναρά» τους Αμερικανούς πολίτες να μην επισκέπτονται τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, το Νότιο Σουδάν και την Ουγκάντα, λόγω της επιδημίας.
Η Ουάσιγκτον αυξάνει έτσι στη βαθμίδα 4 – την υψηλότερη που υπάρχει – την ταξιδιωτική οδηγία που αφορά αυτές τις χώρες.
Παράλληλα, ζητά από τους Αμερικανούς να «επανεξετάσουν κάθε ταξίδι» (βαθμίδα 3) στη Ρουάντα.