Ο Ακρίτας Καϊδατζής στην «Εφ.Συν.»: Ναι στο Σύνταγμα των πολλών

«Σύνταγμα των πολλών» ή «Σύνταγμα των πολιτικών και των ελίτ»; Στο καίριο αυτό ερώτημα απαντά ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Ακρίτας Καϊδατζής και καταρρίπτει στη συνέντευξη που ακολουθεί πολλές κατεστημένες απόψεις.

Αφορμή για τη συζήτηση, το μόλις εκδοθέν βιβλίο «Ποια αναθεώρηση;» (Εκδόσεις Πόλις), με την υπογραφή του συνομιλητή μας και του συναδέλφου του καθηγητή, στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, Χαράλαμπου Κουρουνδή.

-Το βιβλίο αφορά τη συνταγματική αναθεώρηση για την οποία πολύς λόγος γίνεται τελευταία. Το πρώτο που θέλω να ρωτήσω είναι αν η συνταγματική αναθεώρηση πρέπει και μπορεί να είναι υπόθεση των πολλών ή είναι απλώς μια υπόθεση μιας «φωτισμένης μειοψηφίας», του πολιτικού συστήματος και κάποιων οικονομικών συμφερόντων;

Ενας λόγος που γράψαμε αυτό το βιβλίο, με τον Μπάμπη Κουρουνδή, είναι για να απαντήσουμε σε κάτι που μας προβληματίζει και μας στενοχωρεί κάπως. Ακούμε πολύ συχνά από πολλούς ανθρώπους, από ανθρώπους που ασχολούνται με την πολιτική, που είναι μέσα στα πράγματα, να λένε κάπως απολογητικά «εγώ δεν είμαι συνταγματολόγος, αλλά έχω να πω κάτι». Αυτό είναι μια νοοτροπία που θέλουμε να αλλάξει. Εμείς πιστεύουμε ότι το Σύνταγμα είναι ένας νόμος που δεν είναι όπως όλοι οι άλλοι νόμοι. Είναι ένας νόμος που είναι για τους πολλούς. Είναι φτιαγμένος για τους πολίτες. Είναι ο νόμος που έχουν στα χέρια τους οι πολίτες για να ελέγχουν την κρατική εξουσία. Αυτή είναι η διαφορά του από τους άλλους νόμους.

-Εσείς πάντως δίνετε έμφαση μέσα από τις σελίδες του βιβλίου στα άρθρα που αφορούν τη δημόσια παιδεία, τα δημοσιονομικά, αλλά και τη μονιμότητα των δημόσιων υπαλλήλων. Αυτά είναι τα μεγάλα μέτωπα;

Κοιτάξτε, αυτά και όχι μόνο αυτά. Ενας δεύτερος λόγος που γράψαμε αυτό το βιβλίο είναι ότι διαπιστώσαμε μια μονομέρεια στη συζήτηση για το Σύνταγμα και για την αναθεώρησή του. Η συζήτηση περιστρέφεται κυρίως σε θέματα τεχνικά, πώς θα επιλέγεται ο πρόεδρος του Αρείου Πάγου και η ηγεσία των ανώτατων δικαστηρίων, πώς θα γίνονται οι διώξεις των υπουργών, πώς θα εκλέγεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πώς θα επιλέγονται τα μέλη των ανεξάρτητων αρχών.

-Κακώς έχουμε εστιάσει στη δημόσια συζήτηση σε αυτά;

Προφανώς δεν είναι ασήμαντα θέματα, κάθε άλλο. Ομως, για να είμαστε ειλικρινείς, δεν είναι θέματα τα οποία αφορούν την καθημερινότητα του πολύ κόσμου. Υπάρχουν πολλά ακόμα πράγματα στο Σύνταγμα που αφορούν την καθημερινότητα του απλού πολίτη. Ολων μας δηλαδή. Το Σύνταγμα μιλάει για την παιδεία, μιλάει για το στεγαστικό, μιλάει για την υγεία, μιλάει για το δικαίωμα της απεργίας, για την προαγωγή της εργασίας. Εχει πολλά στοιχεία μέσα τα οποία αφορούν τις πλατιές μάζες. Και αυτά τεχνηέντως αποσιωπούνται από τον κυρίαρχο συνταγματικό λόγο. Εμείς θέλουμε να τα αναδείξουμε, να πούμε ότι υπάρχει και αυτό το Σύνταγμα, αν θέλετε το Σύνταγμα των πολλών και όχι μόνο το Σύνταγμα των πολιτικών ή άλλων ελίτ.

-Δεδομένων των πολιτικών συσχετισμών, ποια πρέπει να είναι κατά τη γνώμη σας η στάση των προοδευτικών κομμάτων στις δύο φάσεις τής εν εξελίξει συνταγματικής αναθεώρησης;

Η προσωπική μου άποψη είναι ότι η τρέχουσα αναθεωρητική πρωτοβουλία της κυβερνητικής πλειοψηφίας έχει απολέσει κάθε αξιοπιστία. Δεν μπορούμε να συζητάμε σοβαρά για το πώς θα γίνει το Σύνταγμα καλύτερο με μια πλειοψηφία η οποία παραβιάζει διαρκώς και συστηματικά το Σύνταγμα. Υπάρχει μια εσωτερική αντίφαση εδώ πέρα. Δεν μπορείς να συζητάς για το Σύνταγμα με αυτούς οι οποίοι το καταρρακώνουν. Από την άποψη αυτή εννοώ όλα αυτά τα μεγάλα και μικρότερα σκάνδαλα που συσσωρεύονται, από τα Τέμπη, τις τηλεφωνικές παρακολουθήσεις, τα σκάνδαλα διασπάθισης δημοσίου χρήματος τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ, απευθείας αναθέσεις κ.λπ. Νομίζω μετά από όλα αυτά η μόνη καθαρή και μόνη έντιμη στάση της αντιπολίτευσης, τουλάχιστον της δημοκρατικής όπως λέμε αντιπολίτευσης, θα ήταν η αποχή. Να απέχει από τις εργασίες της Αναθεωρητικής Επιτροπής για να μη νομιμοποιήσει με την παρουσία της μια πρωτοβουλία η οποία είναι εξόφθαλμα προσχηματική.

-Σε κάποιο σημείο του βιβλίου, διάβασα και κάτι που θα ήθελα να το θέσω υπ’ όψιν σας. Γράφοντας για το πρωθυπουργοκεντρικό μοντέλο, έτσι όπως έχει εξελιχθεί το σύστημα διοίκησης, αναφέρεστε στις εξουσίες ενός «εκλεγμένου δικτάτορα». Είναι βαρύ αυτό…

Ο όρος σάς ακούγεται βαρύς. Δεν είναι δικός μου όρος. Είναι ένας όρος τον οποίο χρησιμοποιεί η επιστήμη του Συνταγματικού Δικαίου στην πατρίδα του κοινοβουλευτισμού, τη Βρετανία. Εκεί έχει φτιαχτεί αυτός ο όρος. Εκεί λένε το πολύ απλό ότι ένας πρωθυπουργός ο οποίος ελέγχει πλήρως το κόμμα του, άρα και τη Βουλή, αν έχει την πλειοψηφία, άρα και τους θεσμούς οι οποίοι εκλέγονται από τη Βουλή, στην πραγματικότητα είναι παντοδύναμος. Μπορεί να κάνει τα πάντα χωρίς να έχει καμία συνέπεια. Αυτό μοιάζει με μια εκλεγμένη δικτατορία. Η διαφορά του είναι ότι δεν είναι ένας δικτάτορας ο οποίος ήρθε στην εξουσία χωρίς εκλογές και με αόριστη διάρκεια της εξουσίας του. Είναι όμως ένας δικτάτορας, τουλάχιστον για αυτά τα χρόνια στα οποία θα παραμείνει στην εξουσία. Αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο.